Το ‘χαρτί’ των πρόωρων εκλογών

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Πραγματικά δεν ξέρω ποιος θα ήταν καλύτερος στο πόκερ. Ο Παπανδρέου ή ο Σαμαράς; Ή μήπως ο Καραμανλής; Μάλλον όχι οι δύο τελευταίοι, σίγουρα όχι ο μεσαίος, αν και ποτέ δεν ξέρεις πραγματικά όλα τα χαρίσματα του άλλου.

Τέλος πάντων. Δεν έχει και τόση σημασία, γιατί το τελευταίο εξάμηνο ήταν παρτίδα για έναν. Ο Γιώργος ανέδειξε την κρίση, κινήθηκε στρατηγικά προς την επιτήρηση ΕΕ-ΔΝΤ και λίγο πριν τις αυτοδιοικητικές, που εξελίσσονταν σε αντι-Μνημονιακός αγώνας, έπαιξε το χαρτί των πρόωρων εκλογών και οι κομματικές στάνες στέναξαν από τρόμο.

Τολμώ να είμαι κάθετη στην εκτίμησή μου κι ας διαψευσθώ. Οι αναλυτές συχνά αναλύουν και τα λάθη τους. Δεν κάνω λάθος όμως. Νομίζω. Η προσποίηση των πρόωρων εκλογών είναι η τελευταία πολιτική ανάσα για τον Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος στο εξής θα έχει μία και μόνη διέξοδο: Δουλειά – δουλειά – δουλειά. Σας θυμίζει τίποτα; Ήταν ατάκα Καραμανλή, η οποία όσο ωραία κι αν χρωμάτιζε τη στιγμή που ειπώθηκε, άλλο τόσο δραματικό ήταν το αποτέλεσμα.

Και μην ακούτε τα περί αστάθειας. Το επιχείρημα της «παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου» ισχύει μόνο αν αυτό αποτελεί επιθυμία της κυβέρνησης. Αυτό σίγουρα σάς θυμίζει αρκετά από την τελευταία πενταετία. Αν δεν αποτελεί επιδίωξη του Γιώργου, τότε είναι άλλη μία απλοϊκή διαπίστωση αντικυβερνητικών, οι οποίοι αξιολογούν τις καταστάσεις με παρωχημένα κριτήρια.

Μετά το τελευταίο πολιτικό μαξιλάρι της φιλολογίας περί πρόωρων (που συσπειρώνει τους ΠΑΣΟΚους και αποσυντονίζει τους ΝεοΔημοκράτες), η διαδρομή που ξεκινά λίγο πριν το 2011 είναι η «μεγάλη πορεία του Γιώργου» όχι προς τον λαό, αλλά ενάντια στα χρόνια προβλήματα της χώρας. Εκεί θα φανεί που πάει το πράγμα. Οι ελπίδες θα πρέπει να γίνουν αποχρώσες ενδείξεις και γρήγορα να εξελιχθούν σε έργο χειροπιαστό, προς δύο κατευθύνσεις: περιστολή του Κράτους (συγχωνεύσεις, καταργήσεις, μετατάξεις, ψηφιοποίηση κ.λπ.) και επενδύσεις. Ταυτόχρονα και εντατικά. Super fast track. Με επαναστατικές λύσεις σε όλους τους τομείς της οικονομίας.

Εκτιμώ ότι αυτό (πρέπει να) είναι το σχέδιο. Γιατί κακά τα ψέματα. Οι πρόωρες, εκτός από το ότι φρικάρουν τις αγορές και αποσυντονίζουν την ομάδα του Τόμσεν δεν ωφελούν ιδιαίτερα τον Γιώργο, περιορίζουν τη δυναμική της Ντόρας και μάλλον βλάπτουν τον Αντώνη.

Σε κάθε περίπτωση, εκνευρίζουν όλους εμάς, που για μία ακόμη φορά θα κληθούμε να προστατεύσουμε το επάγγελμα του πολιτικού από τα δύσκολα.

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Πολιτική

Το τέλος της ανευθυνότητας

Η διεθνής κρίση και η ελληνική κρίση δεν έχουν τα ίδια αίτια. Έχουν όμως κοινά χαρακτηριστικά. Το προφανές είναι όλες οι οικονομίες επηρεάζονται από την επενδυτική ψυχολογία και δράση, η οποίες, ως πλήρως παγκοσμιοποιημένες, καθορίζονται από το ταξίδι δευτερολέπτων που πλέον πραγματοποιεί η πληροφορία στα διεθνή δίκτυα. Ο στόχος είναι οι επιτυχημένες επενδύσεις σε έναν κόσμο όπου οι αγορές και τα Μέσα Ενημέρωσης δεν κοιμούνται ποτέ. Όποιος χάσει στο Τόκυο, περιμένει να ρεφάρει στη Νέα Υόρκη, αν ξαφνικά έχει απώλειες στις αναδυόμενες, ψάχνει να τις καλύψει από τον αδύναμο κρίκο της ευαίσθητης Ευρωζώνης.

Οι διεθνείς μηχανισμοί του χρήματος δεν υπόκεινται σε εθνικές ευαισθησίες, όπως και οι πληροφορίες έχουν προ πολλού σταματήσει να σέβονται τα εθνικά σύνορα. Με την έλευση του διαδικτύου, το “παιχνίδι” των ειδήσεων έχει αλλάξει και έχει ξεφύγει από τον έλεγχο που ασκούσαν οι κατεστημένοι “παραγωγοί και διανεμητές” των ειδήσεων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Η νέα αυτή πραγματικότητα είναι υπό διαμόρφωση και είμαστε ακόμη στην αρχή. Το σίγουρο είναι ότι οι συνθήκες είναι πολύ πιο σύνθετες από ό,τι στο παρελθόν, όταν η κυκλική «συμπεριφορά» της οικονομίας κυριαρχούσε στις μακροοικονομικές αναλύσεις, οι αρκούδες διαδέχονταν με συνέπεια τους ταύρους και αντίστροφα, και όταν ο κρατικός μανδύας εκάλυπτε πολλά από τα προβλήματα που γεννούσε η κακή, ευκαιριακή και κοινωνικά ανεύθυνη επιχειρηματικότητα.

Σήμερα, στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, το διαδίκτυο, η χρήση του υπολογιστή ως εργαλείου και ως πλατφόρμας επιχειρηματικότητας δημιούργησαν νέα δεδομένα. Νέοι ρυθμοί και παράμετροι ανάπτυξης αλλάζουν τον τρόπο που ζούμε, επικοινωνούμε, εργαζόμαστε. Η δημιουργία και διαχείριση περιεχομένου στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα, οι εμπορευσιμότητα των πληροφοριών και της γνώσης αποτελούν πεδία που προσδιορίζουν τη νέα οικονομία, καθώς και έναν νέο τρόπο ζωής.

Στη μετα-βιομηχανική Ευρώπη και ΗΠΑ η ζωή γίνεται λίγο πιο σκληρή για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Στη Μεσόγειο, τα πράγματα είναι λίγο καλύτερα και όλα συνεχίζουν να προχωρούν με βραδύτερο ρυθμό. Ακόμη και η επούλωση των τραυματισμένων οικονομιών. Στην Ελλάδα για παράδειγμα, έχουμε όση βιομηχανία χρειαζόμαστε προκειμένου να λειτουργήσει η χώρα και να διατηρηθούν οι τελευταίες οικογένειες επιχειρηματιών που επιμένουν να παράγουν, από την πρώτη ύλη στο τελικό προϊόν. Η έλλειψη βιομηχανίας μάς γλυτώνει από τη ρύπανση, αλλά και τις στρατιές ανέργων που η κρίση δημιουργεί στις βιομηχανικές περιοχές ανά τον κόσμο. Στις υπηρεσίες και το εμπόριο, το πέρασμα από την απασχόληση στην ανεργία πάντοτε ήταν διαδικασία πιο ευέλικτη, κυρίως λόγω του ευμετάβλητου των κλάδων. Στην Ελλάδα μονίμως τα λουκέτα διαδέχονταν τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων.

Βέβαια, την περίοδο αυτή, η απότομη μείωση της ροής του χρήματος από το Κράτος και τους καταναλωτές προκάλεσε βίαιη κατάρρευση μέρους των κλάδων αυτών, με κερκόπορτα την προχειρότητα που χαρακτηρίζει τον ελληνικό μικρο-επιχειρηματικό οπορτουνισμό. Το δομικό ξεκαθάρισμα της μικροοικονομίας βρίσκεται σε εξέλιξη, με την εγκατάλειψη της “αρπαχτής” ως κυρίαρχης πρακτικής.

Έως σήμερα, ο κόσμος λειτουργούσε σε περιβάλλον υπερπαραγωγής και υπερκατανάλωσης. Τα αυτοκίνητα πλέον δεν χωρούν στο Λεκανοπέδιο, πολλοί Έλληνες εξερευνούν τον κόσμο χωρίς να γνωρίζουν τον τόπο τους, στα σπίτια μας σωρεύονται ρούχα που πολλοί από εμάς φορούν σπάνια. Χαμένα χρήματα, χαμένη εργασία (για να παραχθεί η αγοραστική δύναμη), λάθος προσανατολισμός και προτεραιότητες.

Στις ειδήσεις και στον δημόσιο πολιτικό λόγο, ακούγεται ότι η κάθετη πτώση του ρυθμού ανάπτυξης της Ελλάδος οφείλεται στη δραστική μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Παρουσιάζεται ως πρόβλημα, ενώ, θα μπορούσε να είναι η απαρχή της λύσης. Το ίδιο συμβαίνει με το ζήτημα του δανεισμού. Η υπερκατανάλωση, η οποία επιτυγχάνεται, τις περισσότερες φορές στη βάση της προσδοκίας εισοδημάτων ή της απλής μετάθεσης των πληρωμών στο μέλλον (δόσεις), τροφοδοτεί τον υπερδανεισμό, η εξυπηρέτηση του οποίου κατατρώγει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Η αντίθετη άποψη είναι όμως ότι, κατ’ αυτόν τον τρόπο κινείται η αγορά. Όμως, ποιά αγορά; Των προστατευμένων επαγγελμάτων, της υπερπληθώρας των τραπεζών, των μαγαζιών, των εμπορικών κέντρων, και βέβαια, των πολιτικών προσώπων, και των Μέσων Ενημέρωσης; Και βέβαια έτσι δεν κινείται η αγορά, αλλά το σύστημα του εύκολου αλληλοπλουτισμού, με τον τελευταίο στην αλυσίδα να πληρώνει τον λογαριασμό. Συνήθως οι πολίτες. Αν μπορέσουν, πλέον…

Όλα αυτά, μαζί με τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Κράτους, ως επιχειρηματίαμονοπωλητήαποκλειστικού πελάτηδιαφημιζόμενου αποτελούν τις κύριες κακοδαιμονίες της ελληνικής οικονομίας, αυτό που στην οικονομική επιστήμη ευγενικά ονομάζουμε “διαρθρωτικά προβλήματα”.

Τον τελευταίο χρόνο, η διαπίστωση του χρόνιου αδιεξόδου έγινε και στην πράξη, με σκληρό τρόπο. Με την μείωση των μισθών και των συντάξεων του δημοσίου, με την κατάρρευση της κατανάλωσης, την στάση πληρωμών των πολιτών προς τις τράπεζες, την εφορία, τη ΔΕΗ, ακόμη και τον ΟΤΕ.

Είναι το τέλος της εποχής της ανευθυνότητας των επιχειρηματιών, των εμπόρων, των πολιτών. Κυρίως, βέβαια, των πολιτικών, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία και την τήρηση των νόμων.

Τα επόμενα 1+1 έτη θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για την Ελλάδα. Κρίσιμο όχι μόνο για τη διόρθωση του νεοελληνικού χάους του παρελθόντος, αλλά κυρίως για τον σχεδιασμό του μέλλοντος…

Leave a comment

Filed under Κοινωνία

Win-win για την Κεντροαριστερά

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Επιτέλους! Έπρεπε να μιλήσει η Αλέκα για τις εναλλακτικές «πράσινες» υποψηφιότητες στις επικείμενες εκλογές, οι οποίες δρουν ως πολιτικός προθάλαμος του ΠΑΣΟΚ, για να ειπωθεί το αυτονότητο. Ότι, όπως φαίνεται, η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ καταφέρνει το «αντάρτικο» ενάντια στο Μνημόνιο (σκεφτείτε ο Τόμσεν να ήταν Γερμανός… θα γελούσε όλη η Ευρώπη με τις γραφικότητες των Ελλήνων) να παραμείνει στις τάξεις του.

Η κεντροδεξιά, εκ των πραγμάτων δεν μπορούσε να οδηγήσει την «αντι-Μνημονιακή» καμπάνια. Η επιλογή ήταν λάθος. Τόσο για την συνυπευθυνότητα στην κρίση, όσο και λόγω του ότι φιλελευθερισμός επιτάσσει την πάταξη των στρεβλώσεων. Άλλωστε, με έναν και μόνο ελιγμό, το ΠΑΜΕ, μπορεί να εξουδετερώσει την εικόνα της Ρηγίλλης. Αρκούν μερικά ανεβάσματα με τα δίκυκλα στην Οθωνος με τις μαύρες σημαίες και το δάκτυλο κολλημένο στην κόρνα και τη Βουλή στον ορίζοντα. Όπως προχθές, την Παρασκευή το πρωί, συντεταγμένοι, με ενθουσιασμό και τους τουρίστες να επευφημούν.

Ορισμένοι είτε δεν το αντιλαμβάνονται, ή πράγματι κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, ότι η εκλογική επικράτηση Δημαρά και των διάφορων «Δημαράδων» ανά την επικράτεια (ΠΑΣΟΚογενών, δηλαδή, επιφανών «ανταρτών») θα σημαίνει νίκη της κεντροαριστεράς και το τέλος της κεντροδεξιάς όπως τη γνωρίσαμε.

Το στρατήγημα είναι ιδιοφυές. Οι πολίτες θα ξεσπάσουν, αλλά μέσα στο «μαντρί». Μόλις τα πράγματα αρχίσουν να βελτιώνονται, ο «αντάρτης» τοπικός άρχοντας θα απαιτεί μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα, κονδύλια για τις υποβαθισμένες περιοχές, χώρους για τους Ρομά, και η κυβέρνηση θα ανταποκρίνεται με σεμνότητα, προς τον γνήσιο λαϊκό ηγέτη. Αφήστε που ο νέος μικρός Πρωθυπουργός της Αττικής μπορεί να τεστάρει στην Επικράτειά του όλες εκείνες τις νέες τεχνικές που η κυβέρνηση, ακολούθως, μπορεί να εφαρμόσει στο σύνολο της χώρας.

Τον καιρό του Μνημονίου (που λένε), τα αμιγώς εσωκομματικά ζητήματα δεν παίζουν ρόλο για κανέναν. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξεδώσουν στην κάλπη οι πολίτες, εξυπηρετώντας το ψευτοδίλημμα και να προχωρήσουμε στις αλλαγές που έχει η ανάγκη η χώρα. Έτσι η πολιτική «μεταμέλεια» που δείχνει να απαιτεί ο ελληνικός λαός θα λάβει χώρα εντός της κεντροαριστεράς, ως εσωτερική υπόθεση, που λύθηκε στην πορεία. Οι κοινές εμφανίσεις π.χ. Παπανδρέου-Δημαρά θα οδηγήσουν σε “μπετονάρισμα” των “ευρύτερων δημοκρατικών δυνάμεων”, στην πορεία προς τις βουλευτικές εκλογές. Οι κυρίαρχες πολιτικές επιλογές θα είναι κεντροαριστερές, πλησιέστερα προς την Ιπποκράτους, αρκετά μακρύτερα από την – τότε – Συγγρού.

Ακόμη και στην περίπτωση που προχωρήσουμε σε σχήματα συγκυβέρνησης, ο πυρήνας τους θα είναι κεντροαριστερής προέλευσης. Αυτά βλέπει η Ντόρα, και αντί να περιμένει να “τού πάρει το κόμμα”, προχωρεί σε επικοινωνιακή αντεπίθεση, προ-ανακοινώνει την ίδρυση κόμματος, εκμεταλλευόμενη τη δυναμική της επόμενης ημέρας (της κάλπης) και πλασάρεται ως ο κεντρώος συνομιλητής, στον δρόμο προς την επόμενη κοινοβουλευτική αναμέτρηση. Ξέρει ότι, προς το παρόν, οι δυνάμεις είναι μετρημένες, τουλάχιστον θα είναι “δικές της”.

Η έντονη δράση που θα αναπτυχθεί στον αυτοδιοικητικό τομέα θα έχει επίσης και ένα άλλο αποτέλεσμα: την απομάκρυνση της κεντρικής κυβέρνησης από την πολιτική ευθύνη της καθημερινότητας. Αυτό, που, κατά τη γνώμη μου, έριξε τον Καραμανλή. Άλλωστε αν το σκεφτείτε, πόσα ζητήματα της καθημερινότητας άπτονται της κεντρικής κυβέρνησης; … Η ασφάλεια (ας είναι καλά τα παιδιά της ομάδας “Δίας”), το κυκλοφοριακό, το περιβάλλον (Μπιρμπίλη), τα μεγάλα έργα  (Ρέππας). Αυτά, είναι πάνω κάτω, όσα μπορεί να φέρει στη μνήμη του ο μέσος πολίτης, στον δρόμο προς την κάλπη. Εδώ κι έναν χρόνο, η ανεργία και τα χαμένα επιδόματα παραμένουν στην κορυφή της ατζέντας.

Έως το επόμενο εκλογικό δίλημμα, θα έχουμε αλλάξει, ή θα έχουμε βουλιάξει. Σε κάθε περίπτωση, τον επόμενο μήνα, για τον Γιώργο, οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα είναι win-win situation. Η κινδυνολογία που θα αναπτυχθεί από τους θεσμικούς ΠΑΣΟΚους θα ισορροπήσει με την ευρύτερη απολιτίκ διάθεση των ημερών, αλλά και αποφθεύγματα τύπου «είμαστε όλοι αδέλφια κάτω από τον (πράσινο) ήλιο». Και ο σκόπελος θα αποφευχθεί.

Αμέσως μετά τα συναισθήματα που θα εκδηλωθούν μπροστά στον χρωματιστό χάρτη της χώρας, ακολουθεί απολογισμός, περισυλλογή, Ντόρα στις 21 Νοεμβρίου, προϋπολογισμός, και βουρ για την καταιγίδα των δημοσιογραφικών συμβολισμών που θα συνοδεύσουν τα πρώτα Χριστούγεννα χωρίς το «δώρο». Όπως θα έλεγαν και τα «δεξιά» πληκτρολόγια, τα πρώτα Χριστούγεννα του Μνημονίου.

Κατόπιν ο δρόμος οδηγεί στην ελληνική βερσιόν του βρετανικού “winter of discontent”. Χωρίς τη Θάτσερ όμως, με τον …Μπλαιρ στο τιμόνι. Με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

 

Leave a comment

Filed under Πολιτική

Ποιον θα ψηφίσω στην Αθήνα

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Ποιός φταίει για την απαίσια καθημερινότητα των Αθηνών; Αν η σκέψη σας πηγαίνει κατευθείαν στο “εμείς οι ίδιοι”…think again. Αυτό θα ήταν πέρα ως πέρα αληθινό, αν είχα το ελεύθερο να κλωτσήσω με δύναμη τον αναβάτη στο μηχανάκι που κορνάρει με μανία στους πεζούς στο πεζοδρόμιο για να περάσει. Πέρσι στην περιοχή του Συντάγματος, ένας τέτοιος είχε σκοτώσει μία γυναίκα πάνω στον πεζόδρομο. Το μάθαμε γιατί έτυχε να είναι διάσημη στον χώρο του πνεύματος.

Αν, επομένως ο νυν ή ο επόμενος Τοπικός Άρχοντας μού παραχωρήσει το δικαίωμα να κλωτσήσω τον επόμενο παράνομο αναβάτη που με απειλεί, τότε θα νοιώσω ότι έχω ένα μικρό μερίδιο ευθύνης για την κατάντια της πόλης. Μικρά μερίδια ευθύνης θα είχαμε όλοι μας αν γινόταν να γίνει πράξη αυτό το μικρό outsourcing αυτο-αστυνόμευσης. Δεν έχουμε όμως…

Ομοίως για τα αυτοκίνητα που κλείνουν τις διαβάσεις. Αντί για τα αυτοκόλλητα «Γαϊδούρι» και τη διαπόμπευση (ποιός ιδρώνει;) στα blogs να είχαν οι πολίτες το δικαίωμα να περνάνε ένα χρώμα (δημοτικό) σπρέι το αυτοκίνητο που κλείνει τη διάβαση για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ή το μοναδικό άνοιγμα από τα καγκελάκια του Αβραμόπουλου. (Κοροϊδεύαμε κάποτε… αλλά δεν φανταζόμασταν ότι τα χειρότερα ήταν μπροστά μας… Είμαι πλέον βέβαιη, ότι αυτά τα καγκελάκια, θωράκισαν την Αθήνα από τους επόμενους Δημάρχους που ακολούθησαν).

Από τα λίγα μέτρα που ανακοινώθηκαν, οργανώθηκαν και εφαρμόζονται στην Αθήνα είναι ταπαρκόμετρα. Τυχαίο; δεν νομίζω (να το πω κι εγώ, όλοι το γράφουν). Κατά τα άλλα, οι άστεγοιέχουν γεμίσει κάθε εσοχή στο κέντρο, μικροί χώροι εδώ κι εκεί χρησιμοποιούνται για αποθήκευση από τα κινητά “μαγαζιά” των μαυρούληδων, ενώ κάθε λίγο και λιγάκι η Πλατεία Συντάγματος είναι απροσπέλαστη από τα events, που ελάχιστοι κατανοούν και για τα οποία λιγότεροι ενδιαφέρονται.

Ποιός είναι υπεύθυνος για το παράνομο παρκάρισμα πάνω στα πεζοδρόμια; Στους πεζόδρομους; Δεν είμαι σίγουρη για τις αρμοδιότητες, αλλά είτε είναι ο Παπουτσής, είτε ο Κακλαμάνης. Φαντάζομαι κάπου εκεί βρίσκονται οι αρμοδιότητες, αλλά δεν θα έπαιρνα και όρκο. Στην Ελλάδα είμαστε. Έως πρότινος η Πανεπιστημίου ανήκε στο εθνικό δίκτυο. Νομίζω.

Ο Παπουτσής δεν ακούγεται τελευταίως, το έχει ρίξει στους λαθρομετανάστες, λόγω και της ευρωπαϊκής εμπειρίας. Ο Κακλαμάνης όμως είναι διαθέσιμος και σε φόρμα, λόγω της επερχόμενου αγώνα. Ας μάς απαντήσει…

Κατά τα άλλα, με τρόμο περιμένω το Χριστουγεννιάτικο πρότζεκτ στην Πλατεία Συντάγματος, εν μέσω κρίσης. Το κακό είναι ότι οι τοπικές εκλογές ολοκληρώνονται λίγο πριν την έναρξη της σεζόν. Και αυτός που θα εκλεγεί θα έχει δικαίωμα να ξεσαλώσει. Με τα συνήθη επιχειρήματα για τους χώρους που οι πολίτες πρέπει να ζουν και να χαίρονται και άλλα τέτοια…

Ιδού ποιον θα ψηφίσω στην Αθήνα. Αυτόν που θα υποσχεθεί να αφήσει την Πλατεία Συντάγματος στην ησυχία της… το ένα και μοναδικό χώρο-σύμβολο που απέμεινε για τουρίστες και …ιθαγενείς.

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

Leave a comment

Filed under Πολιτική

Τροβαδούροι και παλιάτσοι

Τον προηγούμενο αιώνα, ο πυρήνας της δημοσιογραφίας, εκεί όπου στηρίχθηκε η εκρηκτική ανάπτυξή της, ήταν η διαμεσολάβηση, το προνόμιο, δηλαδή, του δημοσιογράφου να απευθύνεται στις πηγές, να διερευνά θέματα και να απαιτεί απαντήσεις εκ μέρους των πολιτών.  Η δράση αυτή είναι παλιά όσο και ο λόγος.

Μερικούς αιώνες αιώνες πριν, στην Ευρώπη, οι τροβαδούροι μελοποιούσαν και μετέφεραν στις πόλεις τα συμβάντα, τα κατορθώματα από τα πεδία των μαχών, ακόμη και τις ερωτικές περιπέτειες πριγκηπισσών που σκανδάλιζαν την κοινωνία του τόπου τους. Την εποχή εκείνη περιδιαβαίνουν τα σύνορα μεταφέροντας τις πρώτες μορφές infotainment στην ιστορία της επικοινωνίας, προσελκύοντας την προσοχή των ανθρώπων. Τότε ο ορίζοντας ήταν μακρύς και φαντασιακά αδιάβατος. Για πολλούς, τότε, αντιπροσωπεύει και το τέλος του κόσμου. Έτσι, οι ιστορίες από μακρινούς τόπους ακούγονται πάντοτε συναρπαστικές στα αυτιά των χωρικών και των πρώτων αστών.

Οι τροβαδούροι και αργότερα τα βιβλία, φρόντισαν για το ταξίδι των λέξεων από τη μία χώρα στην άλλη και κατόπιν, μεταξύ ηπείρων. Τότε ο κόσμος ήταν μεγάλος. Τα μηνύματα μεγεθυμένα. Αλλά η πρακτική δεν ήταν τελείως καινούργια.

Πολλούς αιώνες πριν, ο Θουκυδίδης, για πολλούς ο πρώτος πολεμικός ανταποκριτής στην ιστορία της Ανθρωπότητας, κατέγραφε και διηγόταν τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Φημολογείται ότι είχε ακολουθήσει εκστρατείες και αλλού, πέρα από την ελληνική θάλασσα. Κάπου στο έργο του, περιγράφει τη δυσκολία διασταύρωσης των πληροφοριών, ακόμη και όταν αυτές προέρχονται από ανθρώπους που είχαν ζήσει τα γεγονότα από πρώτο χέρι. Αναγνώριζε πολύ καλά – και προσπαθούσε να την εντοπίσει και να την αποκόψει από τα κείμενά του – την επίδραση που προκαλούσε η υποκειμενικότητα, αλλά και το ξεγέλασμα των ματιών, ακόμη και του αυτόπτη μάρτυρα.

Η αδυναμία αντικειμενικής αναπαραγωγής του γεγονότος από αυτόπτες μάρτυρες είναι κλασικό παράδειγμα στο ακαδημαϊκό σώμα της επιστήμης της δημοσιογραφίας, σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Η αποτύπωση της εντύπωσής μας για τα πράγματα είναι απόλυτα υποκειμενική. Στηρίζεται στην ικανότητα ερμηνείας του γεγονότος, σε προηγούμενες, παρόμοιες ερμηνείες, που έχουν ήδη διαμορφώσει “τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα”, ενώ θα ήθελα να ισχυριστώ ότι σημαντική παραμόρφωση επέρχεται από αυτή καθεαυτή την ανάγκη των ανθρώπων να αποδίδουν πάντα μια εξήγηση σε κάθετί που συμβαίνει. Η αντίδραση είναι ενστικτώδης, και η ανάγκη πλήρωσης του “γιατί” αμείλικτη. Είτε πρόκειται για το παπούτσι που εξφενδόνισε ο ιρακινός δημοσιογράφος στον Μπους, είτε για το πρόσφατο παρόμοιο, περιστατικό στη Θεσσαλονίκη, το οποίο, προφανώς, υπήρξε αντιγραφή του αυθεντικού γεγονότος, που προκάλεσε την παγκόσμια προβολή του.

Όταν οι δημοσιογράφοι διαμεσολαβούν μεταξύ γεγονότων και ακροατηρίου (πολιτών), η αντικειμενικότητα πάει περίπατο. Και βέβαια, δεν αναφέρομαι στις περιπτώσεις στις οποίες η παραμόρφωση, η στρέβλωση αποτελούν μέρη συνειδητής στρατηγικής. Εκεί λειτουργεί η θεματική ατζέντα των πηγών, ο ρόλος του διαμορφωτή, ο κομματικός ινστρούχτορας και φυσικά, η επιδίωξη, ο τελικός στόχος, το endgame, που λένε.

Σε περιόδους κατά τις οποίες η πολιτική διέρχεται κρίση, η προηγούμενη διαδικασία συμβαίνει σε υπερθετικό βαθμό. Τα δε Μέσα Ενημέρωσης, τα οποία βρίσκονται πάντα σε κρίση, απορροφούν τις “σαχλαμάρες” με μανία. Αρκεί να εξυπηρετούν βασικές αξίες της είδησης, όπως: πρόσωπα-πρωταγωνιστές, αντιπαλότητα, παρασκήνιο, ένταση, εθνική διάσταση, και πρωτίστως, πωλήσεις, τηλεθέαση, ακροαματικότητα, κλικς.

Εκεί τα πράγματα μπορεί να γίνουν ανεξέλεγκτα (όπως σήμερα, στη χώρα μας), να ξεπεράσουν τον κοινό νου και να οδεύσουν προς τη γελοιοποίηση.

Στο παιχνίδι αυτό, οι τροβαδούροι βρίσκονται στα στούντιο, στις αίθουσες σύνταξης, πίσω από τις ψηφιακές “φλούδες περιεχομένου” που απεικονίζονται στις οθόνες των υπολογιστών και φιλοξενούν ειδήσεις, σχολιασμό και κατασκευασμένες πληροφορίες με στόχο τις μικρο-εντυπώσεις.

Στον ψηφιακό κόσμο, η αμεσότητα εξασφαλίζει το άμεσο σέρβις. Χωρίς καθυστέρηση. Οι πολιτικοί, συντονισμένοι, πλέον στο νέο μιντιακό παιχνίδι στην τηλεόραση ή το διαδίκτυο, “απολαμβάνουν” τις μικρές στιγμές τους, που τούς συντηρεί τη διακεκριμένη παρουσία τους στα σύγχρονα καφενεία.

Οι τροβαδούροι πλέον κυριαρχούν, αλλά δεν ταξιδεύουν στην ηρεμία της φύσης, όπως τότε στον Μεσαίωνα, συναντούν τους παλιάτσους της πολιτικής και κατηφορίζουν με ταχύτητα τη λεωφόρο των πληροφοριών…

Leave a comment

Filed under Δημοσιογραφία

Η κρίση και το πολιτικό “εγώ”

Οι περιστάσεις στη χώρα είναι πολύ κρίσιμες για να αφήνουμε πράγματα στην τύχη. Αυτό σημαίνει ότι τα δεδομένα πρέπει να εξετάζονται σε βάθος και να αναλύονται στη βάση των εθνικών αναγκών και προτεραιοτήτων.

Η πορεία προς την ανάκαμψη (όλων μας) απαιτεί σκέψη καθαρήπροσγειωμένη καιαπαλλαγμένη από πάθη και ιδεολογήματα, ακόμη, δε, περισσότερο από κομματικές, ή καιευρύτερες «παραταξιακού τύπου» αγκυλώσεις. Σκέψη και θεώρηση των πραγμάτων που να κινείται μακρύτερα από εκεί που ενστικτωδώς μάς οδηγεί το θυμικό και η βίαιη ανάγνωση της πολιτικής. Μακρύτερα, δηλαδή, από το συνηθισμένο πεδίο ενασχόλησης του μέσου πολιτικού, δηλαδή τον ορίζοντα που σχηματίζουν οι πελατειακές σχέσεις και ο διαρκής και φαύλος εκλογικός κύκλος.

Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, επιβεβλημένη είναι η συνειδητή και υπεύθυνη ενασχόληση με τα δημόσια πράγματα, το συλλογικό συμφέρον και τις εθνικές προτεραιότητες, στρατηγικής σημασίας, αλλά και εκείνες που σχηματίζονται στη βάση των αναγκών που επιτάσσει η συγκυρία.

Με απλά λόγια, την εποχή της κρίσης, του Μνημονίου, της τρόικας, των αγριεμένων αγορών, που προσπαθούν να ρεφάρουν, στοχεύοντας τους αδύναμους, δεν κοιτάμε τον εαυτό μας, το κόμμα μας, την επανεκλογή μας, την περιφέρειά μας. (Εκτός κι αν τη μετράμε σε εκατοστά, οπότε θα πρέπει, ούτως ή άλλως, να είναι ισχνή.)

Εκείνοι που θεωρούν ότι μπορούν να συμβάλουν στην κοινή προσπάθεια, με καθαρότητα, πρέπει να το κάνουν πράξη, προσεγγίζοντας τα ζητήματα με νηφάλιο και ολιστικό τρόπο, αποφεύγοντας την ευκαιριακή και βραχυχρόνια στόχευση, στην οικονομία, την επιχειρηματικότητα, την πολιτική.

Στους τομείς αυτούς, η νέα ελληνική σκέψη ξεκινά μόλις πραγματικά ξεφορτωθούμε το παρελθόν. Τα «κλειστά», αλλά κυρίως «προστατευμένα επαγγέλματα», που συντελούν στην αύξηση του κόστους ζωής και τη επιβάρυνση της καθημερινότητας των πολιτών, την παλιά νοοτροπία της «αρπαχτής», τις κακές υπηρεσίες προς τους ξένους επισκέπτες-πελάτες, καθώς και την άγνοια κινδύνου, σε ό,τι αφορά την ραγδαία εξάπλωση των αρνητικών εντυπώσεων μέσα από τις νέες ψηφιακές πλατφόρμες.

Η ζωή αλλάζει σε όλα τα επίπεδα, σε όλους τους τομείς. Η ψηφιακή τεχνολογία επιταχύνει τις αλλαγές και επαναπροσδιορίζει την έννοια της ανάπτυξης και υπανάπτυξης. Αυτό επιδρά και στον βαθμό επιτυχίας που μπορεί να επιτευχθεί με παλαιά εργαλεία και παρωχημένη νοοτροπία. Στην Ελλάδα, το ευρύτερο σκορ αποτελεσματικότητας διαρκώς μειώνεται και τείνει να εξαλειφθεί, δεδομένου ότι πλέον και επισήμως, τρεφόμαστε από τα λεφτά που μάς εξασφάλισε η τρόικα.

Όσο και αν ζωγραφίζουμε κάθετες πορείες εξόδου από την κρίση των αριθμών, βασικός στόχος είναι να αντιμετωπίσουμε την κρίση των ανθρώπων. Στον τρόπο σκέψης, δράσης, ακόμη και σχηματισμού επιχειρημάτων.

Στην εποχή της κρίσης, οι θύτες-πρωταγωνιστές πρέπει να αλλάξουν, ή οι ίδιοι να αλλάξουν ριζικά στάση και άποψη. Η διαδικασία αυτή επιταχύνεται από την καθυποταγή του «εγώ» στο γενικότερο καλό (greater good), κυρίως εκείνων που δραστηριοποιούνται στα δημόσια πράγματα, εξ επαγγέλματος.

Προσοχή όμως. Ο κίνδυνος ακύρωσης του στόχου είναι υπαρκτός. Όπως έλεγε και ο Κομφούκιος, «μόνο οι πιο σοφοί και οι πιο ηλίθιοι δεν αλλάζουν γνώμη». Και, συνήθως, στην πολιτική, πλεονάζουν οι δεύτεροι…

Leave a comment

Filed under Πολιτική

Ο Λάο Τσε στο μεγάλο λιμάνι

Στην Κίνα, ο κάθε άνθρωπος είναι ένας μικρός θεός. Η αποστολή του στο κόσμο περιβάλλεται από αρχές και αξίες, βαθιά ριζωμένες στην παράδοση, που καθοδηγούν την προσωπική και οικογενειακή εξέλιξη.

Όταν απαιτείται, ο Κινέζος με τη φόρμα ή το κοστούμι εργασίας, σχηματίζει ένα χαμογελαστό πλήθος και παρατάσσεται δίπλα στον captain, τον αρχηγό της ομάδας, της επιχείρησης. Ακόμη περισσότερο τον Πρωθυπουργό, ο οποίος τούς επισκέπτεται σε μία ξένη χώρα, σε ένα λιμάνι που έχει τα χάλια του και έχουν αναλάβει να το οργανώσουν.

Παρατάσσονται με χαμόγελο, κι ας βρίσκονται σε άλλη χώρα, όπου οι ντόπιοι, με στραβωμένα μούτρα και βίαιες εκφράσεις αποδοκιμάζουν την παρουσία τους. Κρατούν οικεία χρώματα και ναι, δεν μπορεί… κάπου πήρε το μάτι τους και ένα σφυροδρέπανο. Στην αρχή ένοιωσαν συγκίνηση, μετά όμως, όταν ο μεταφραστής εξήγησε τα νοήματα που εξέπεμπαν τα αγριεμένα πρόσωπα, αντιλήφθηκαν ότι τα αισθήματα είναι εχθρικά. Παρά την ιδεολογική συμπάθεια, απ’ ό,τι φαίνεται, σήμερα είναι αυτοί οι καπιταλιστές, σε μία χώρα της ΕΕ (!), που ακόμη αντιστέκεται, με απηρχαιωμένο πολιτικό λόγο.

Πόσο κατανοητή είναι η Παπαρήγα όταν μιλά για απλά ζητήματα της καθημερινότητας! Η αμεσότητα που έχει είναι μεγάλο προσόν, αρκεί να καταλαβαίνεις το περιεχόμενο των λόγων. Είπε προχθές ότι σήμερα, τα νέα ζευγάρια δεν τα βγάζουν πέρα οικονομικά, και αυτό επηρεάζει την απόφασή τους να κάνουν παιδιά. Αυτό το καταλάβαμε. Και μάς έμεινε.

Για τους Κινέζους, η Ελλάδα είναι ιδανικός προορισμός. Για επενδύσειςταξίδιασπουδές, ακόμη και τελετές γάμων, όπως έχει καταδείξει η κοσμοσυρροή στην Σαντορίνη. Στην προηγούμενη επίσκεψη του προέδρου Χου Ζιντάο στην Αθήνα, ζευγάρια από την Κίνα φωτογραφίζονταν στα σκαλοπάτια του Ζαππείου, με χαμόγελο ευτυχίας στα χείλη.

Είναι σαφές ότι η Ελλάδα αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση για τους Κινέζους. Πρώτ’ απ’ όλα, τούς αρέσει το παρουσιαστικό των Ελλήνων. Στέκονται και τούς κοιτούν με τις ώρες. (Σημειωτέον ότι στην Κινεζική κουλτούρα η έννοια «κοιτώ επίμονα, είμαι αγενής», δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και κανένας ενδοιασμός να σε αγγίξουν, κι ας είσαι ξένος, αρκεί η μορφή σου να τούς προκαλεί το ενδιαφέρον). Μικρό το παράδειγμα, αλλά χαρακτηριστικό για τη διαφορά κουλτούρας που υπάρχει.

Η διαφορά αυτή, όμως, ενώνεται στα βάθη της ιστορίας. Δύο αρχαίοι πολιτισμοί μοιράζονται στην αίσθηση της αιωνιότητας, τις ισχυρές ιδέες και αξίες που μελετούν και θαυμάζουν οι ξενοι, τα ιδιαίτερα, γηγενή πνευματικά χαρακτηριστικά των κατοίκων.

Ίσως να είναι ευτύχημα για την ανθρωπότητα, που ο αριθμός των Κινέζων πολιτών ανέρχεται σε 1,3 δισ., περισσότερους, δηλαδή, από το άθροισμα της ΕΕ, των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Βραζιλίας.

Έτσι, με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, η απόβαση της Κίνας στη Δύση ίσως δράσει ως αντιστάθμισμα στη Δυτική παρακμάζουσα «ανάπτυξη» και ισορροπήσει ο κόσμος.

Για την Ελλάδα, ουδέν σχόλιο. Με μερικά δισ., μπορούν να πάρουν τη θέση τους στο Πάνθεον… Ως εκεί όμως. Αν τούς δουν μαζεμένους για καφέ στο Σύνταγμα, μπορεί και να τούς ορμήξει το ΠΑΜΕ, επειδή… αλλαξοπίστησαν…

*

«Μια φορά ο Λάο Τσε με τους μαθητές του περνούσε μέσα από το δάσος όπου οι υλοτόμοι έκοβαν δέντρα. Εκατό υλοτόμοι χτυπούσαν τα δέντρα με τσεκούρια και το δάσος ήταν γεμάτο με πεσμένα δέντρα. Ο Λάο Τσε αντιλήφθηκε ένα δέντρο που δεν το έκοψαν οι υλοτόμοι. Το δέντρο είχε λοξό, καμπύλο κορμό με πολλά κλαδιά. Ο Δάσκαλος έστειλε τους μαθητές να ρωτήσουν, γιατί δεν έκοψαν αυτό το δέντρο.

– Είναι άχρηστο, απάντησε ο παλιότερος υλοτόμος, απ’ αυτό το δέντρο δεν μπορείς να κάνεις τίποτα, ούτε καυσόξυλα.

Όταν την απάντηση μετέφεραν στον Λάο Τσε εκείνος είπε στους μαθητές του:

– Να είστε σαν αυτό το δέντρο, να μάθετε να είστε «άχρηστοι», τότε κανένας δε θα σας πειράζει. Αυτό το δέντρο είναι σοφό. Κοιτάξτε γύρω του τα πεσμένα δέντρα, ήταν ίσια, λυγερά και ψηλά. Φαίνεται πως αυτά τα ψηλά δέντρα ήταν υπερήφανα για τον εαυτό τους και έγιναν για κάποιους χρήσιμα. Να είστε «ανώφελοι και άχρηστοι», δηλαδή μην γίνεστε εμπόρευμα, πράγμα το οποίο μπορεί κανείς να το πουλήσει και να το αγοράσει».

Αυτή θα μπορούσε να είναι η βάση της Ελληνο-κινεζικής συνεργασίας. Για να είμαστε, εμείς οι υπόλοιποι, τα στραβά δέντρα, ασφαλή…

Leave a comment

Filed under Κοινωνία