Tag Archives: Πολιτική

Τα ‘φίλτρα’ της (παρα)πληροφόρησης

Η ροή των πληροφοριών και η επεξεργασία τους υπόκεινται διαρκώς σε ποικίλους επηρεασμούς που προκαλούν αλλοίωση του τελικού δημοσιογραφικού προϊόντος. Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, ο ‘επικοινωνισμός’ έχει ενισχύσει τους μηχανισμούς παρα-πληροφόρησης, με αποτέλεσμα την κυριαρχία του παρασκηνίου.

Συχνά, η ‘είδηση’ καταλήγει ακόμη και να ‘κατασκευάζεται’ ώστε να απηχεί τις επιδιώξεις του εκάστοτε ρυθμιστή των πληροφοριακών δεδομένων.

Τα φίλτρα από τα οποία διέρχονται οι πληροφορίες για να μετατραπούν σε ειδήσεις προς κοινή κατανάλωση είναι πολλά και συχνά δυσδιάκριτα στο κοινό. Ιδού 10 από αυτά με απλές κουβέντες:

ΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ: H αυξημένη προσκόλληση των ελληνικών εφημερίδων στα πολιτικά κόμματα και η τακτική εμπλοκή τους στα προσωπικά πολιτικά ‘παιχνίδια’ και τις κομματικές σκοπιμότητες.

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: Οι ιδιοκτήτες του Τύπου, οι οποίοι άλλοι λιγότερο άλλοι περισσότερο παρεμβαίνουν στον τρόπο παραγωγής και απεικόνισης του ειδησεογραφικού προϊόντος. Όσοι δε εξ αυτών διατηρούν επιχειρηματικά συμφέροντα εξω-εκδοτικού τύπου έχουν επιπρόσθετους λόγους επέμβασης στο δημοσιογραφικό έργο – πέραν της εξυπηρέτησης της ιδεολογίας τους και των απόψεων του κοινωνικού και επιχειρηματικού τους κύκλου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ: Το μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς και βέβαια το ακόμη μικρότερο μέγεθος της κρίσιμης μάζας των αναγνωστών καθιστούν την πλειονότητα των εφημερίδων απόλυτα εξαρτώμενες από τη διαφήμιση, ιδιαίτερα την κρατική (με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την ανεξαρτησία τους).

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΣΜΟΣ: Ο κρατικός προστατευτισμός προς τον Τύπο, ο οποίος εκδηλώνεται υπό τη μορφή σωρείας κανόνων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό (ρυθμιστικές παρεμβάσεις στη δημοσίευση ισολογισμών, αγγελιόσημο, ατέλεια κ.λπ.), είναι κύρια αιτία της σημερινής μαλθακότητας των εφημερίδων, οι οποίες ακόμη και στις στιγμές έντονης κριτικής προς την εξουσία, ‘αλληθωρίζουν’ προς την εξουσία και τους πολιτικούς.

ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ: Η εμπλοκή των δημοσιογράφων με την επικοινωνιακή πολιτική των πηγών, δηλαδή τα γραφεία Τύπου  που αποτελούν καλά οργανωμένες οδούς διοχέτευσης έτοιμων προς χρήση, πληροφοριών προς τα Μέσα.

ΑΔΥΝΑΜΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ: Η σταδιακή αποδυνάμωση του ανθρώπινου παράγοντα, τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης και επαγγελματικών δεξιοτήτων όσο και σε επίπεδο ανταπόκρισης στον κοινωνικό ρόλο της δημοσιογραφίας, έχει ως συνέπεια την απαξίωση ενός πάλαι ποτέ ‘λειτουργήματος’ και την ανάδειξή του σε ένα από τα αγαπημένα αστεία των πολιτών (παπαγαλάκια).

ΑΥΤΟΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ: Ως αποτέλεσμα και του προηγούμενου. Η αυτολογοκρισία των δημοσιογράφων, οι οποίοι ακολουθούν τη γραμμή του Μέσου στο οποίο εργάζονται, η οποία, εκτός από τις σταθερές παραμέτρους που την καθορίζουν υπόκειται σε ad hoc προσαρμογές, που εξυπηρετούν έκτακτες ανάγκες των συμφερόντων.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ: Η έλλειψη σχολών δημοσιογραφίας (όχι επικοινωνίας, έχουμε αρκετές), καθώς και η ελλιπής λειτουργία των επαγγελματικών ενώσεων καθιστούν το επάγγελμα έρμαιο των εξελίξεων. Για λόγους σύγκρισης σημειώνεται ότι η πρώτη από τις εκατοντάδες σχολές δημοσιογραφίας που σήμερα λειτουργούν στις ΗΠΑ ιδρύθηκε το 1904.

ΕΛΛΗΝΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ: Η εξέταση των πάντων μέσα από το ελληνοκεντρικό πρίσμα – και παρά την ραγδαία εξάπλωση του διαδικτύου – στερεί τη μεταφορά των καλών πρακτικών από το εξωτερικό στην ελληνική αγορά (π.χ. πρακτικοί κανόνες δεοντολογίας, εργασιακά πρότυπα, νέες επαγγελματικές πρακτικές.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΚΑΝΟΝΩΝ. Η προηγούμενη κυβέρνηση απέτυχε σε τρεις τομείς: πρώτον, διαφάνεια όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς, δεύτερον, εφαρμογή πραγματικών κανόνων ανταγωνισμού σε μία αγορά, η οποία απαρτίζεται από επιχειρήσεις που λειτουργούν με σκοπό το κέρδος και τρίτον,εξασφάλιση δίκαιης μεταχείρισης των υπολοίπων επιχειρηματικών κλάδων, οι οποίοι δεν διαθέτουν ισχυρούς δημοσιοποιητικούς μηχανισμούς.

Η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει – προς το παρόν – ακουμπήσει τον κλάδο. Δεν ξέρουμε καν αν προτίθεται να κάνει κάτι, ή αφήνει το κοπάδι να ξεκαθαριστεί μόνο του από την κρίση.

 

Advertisements

Leave a comment

Filed under Μέσα Ενημέρωσης

So, you think you can lead…

Στην ζωή και στην πολιτική, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ανθρώπων καθορίζουν την πορεία τους, τις επιλογές τους, τον τρόπο που βλέπουν τα πράγματα. Ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, εθνικής ή άλλης, η ικανότητα ενός προσώπου να ηγείται μιας χώρας, ή μιας παράταξης, αλλά και να να πορεύεται στη βάση αρχών και αξιών, σε συνδυασμό με την αποτελεσματικότητα της πρακτικής πλευράς των ατομικών και συλλογικών επιδιώξεων αποτελεί το απόλυτο ζητούμενο της εποχής μας.

Σε σχετικά πρόσφατη ψηφιακή έκδοση του κεντροαριστερού αγγλικού Demos γίνεται εκτενής αναφορά στα γραπτά του Αριστοτέλη. Εκεί συνδυάζονται τα ‘Ηθικά Νικομάχεια’ με την αναπτυσσόμενη φιλοσοφία των οικονομικών της ευδαιμονίας (happiness economics), την τελευταία τάση της ολιστικής προσέγγισης της οικονομικής ανάπτυξης μέσα από την καθημερινότητα. Ναι, οι Άγγλοι του Γκόρντον, του Ντέιβιντ και του Νίκ διαβάζουν εκτενώς και παράγουν ιδέες και πολιτική υψηλού επίπεδου και χρηστικότητας.

Στη νέα αυτή θεώρηση, η ‘καλή ζωή’ είναι πολλά περισσότερα από την ικανότητα των νοικοκυριών να παράγουν χρήματα. Είναι ο τρόπος που βλέπουμε την ίδια τη ζωή, η έννοια της ανάπτυξης, της ατομικής και συλλογικής προόδου, η ανάπτυξη ικανότητας να ζούμε χωρίς να επιβαρύνουμε τους συνανθρώπους μας και το περιβάλλον που μάς φιλοξενεί.

Σε μία τέτοια νοοτροπία οδηγεί τους Έλληνες η αποδοτική έξοδος από την κρίση τους. Όπως αποδείχθηκε σε όλα τα επίπεδα, πέρα από τη ζωή με δανεικά, η ελληνική κρίση είναι πρωτίστως κρίση αξιών και νοοτροπίας. Διεθνώς, το concept ήταν πιο διευρυμένο και αφορούσε ένα βίαιο μάθημα σχετικά με τους τρόπους που χρησιμοποιούμε τις πλουτοπαραγωγικές πηγές, του ανθρώπινου κεφαλαίου συμπεριλαμβανομένου.

Συχνά, άλλου είδους κρίσεις, για διαφορετικούς λόγους από τους προηγούμενους πλήττουν και τον χώρο της πολιτικής, ως αντανάκλασης, σε ένα βαθμό, της εικόνας της κοινωνίας. Αυτό ζήσαμε και συνεχίζουμε να ζούμε στην Ελλάδα. Ως ευρωπαίοι ουραγοί στους οικονομικούς δείκτες, αλλά και από πλευράς στάσης ζωής. Σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης η Ελλάδα διερχόταν διάφορες μορφές ‘πολιτικών κρίσεων’, κάθε φορά με τα χαρακτηριστικά της εκάστοτε εποχής. Πάντα επιβίωνε, with other people’s money. Η πολυτέλεια αυτή εξαφανίστηκε, μαζί με την αξιοπιστία της πολιτικής όταν ξαφνικά τα νούμερα δεν έβγαιναν.

Σήμερα τα πράγματα μπορούν, και πρέπει να αλλάξουν. Οι ικανές ηγεσίες οδηγούν τους πολίτες έξω από την κρίση, στο φως. Εκείνοι που το πιστεύουν πρέπει να είναι σε θέση να το εφαρμόσουν. Πέρα από πολιτικές σκοπιμότητες και στεβλώσεις που πηγάζουν από τον επαγγελματισμό της πολιτικής. Η ικανότητα κάποιου να είναι συνάμα και καλός χαρακτήρας, να νοιάζεται δηλαδή για τον τρόπο που ενεργεί, μπορεί να αποβεί σωτήριος συνδυασμός για μία χώρα, που, καιρό τώρα, αναζητά το άλμα προς τα εμπρός…

 

Leave a comment

Filed under Ηγεσία

Διαδικτυακές κλάψες

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Το διαδίκτυο είναι γνωστό για τα μικρά και τα μεγάλα παραμύθια του. Πολλές φορές τα τελευταία 15 χρόνια, διάφορες εκστρατείες, καμπάνιες ή chain emails έχουν ξεγελάσει το κοινό που κλικάρει ανυποψίαστο.

Όμως, αν ο 35χρονος άνεργος πατέρας, που ξεκίνησε την καμπάνια ‘get Greece back’ (πάρτε πίσω την Ελλάδα) είναι υπαρκτός, τότε τού εύχομαι να βρει σύντομα δουλειά, να είναι καλύτερη από την προηγούμενη και να την κρατήσει έως τα βαθειά του γεράματα. Been there, done that. Τα υπόλοιπα, όμως, είναι κάπως περίεργα…

Γιατί αν δεν υπάρχει, και η καμπάνια είναι πολιτική κίνηση με δακρύβρεχτο starting point, τότε αδελφές και αδελφοί, είναι ντροπή. Αν είναι below-the-line κομματική δράση τότε είναι αίσχος. Και, παρά το ότι τίποτα δεν θα με εξέπληττε στην ελληνική πολιτική σκηνή (ιδιαίτερα από ιντστρούχτορες που έχουν μείνει πίσω στις επιδόσεις), το κακό είναι ότι βλάπτεται η έννοια του ψηφιακού ακτιβισμού, για την οποία, εδώ και καιρό επιχειρηματολογώ (και πολύ πριν το forum Greece) ότι είναι πολύτιμο εργαλείο για τα χρόνια που έρχονται.

Οι καιροί είναι δύσκολοι, και, πιστέψτε με, δεν μπορούμε να έχουμε πολιτικούς σχηματισμούς ή κόμματα να παίζουν παιχνίδια στο διαδίκτυο (αν αυτό συμβαίνει), ιδιαίτερα σε περιόδους που οι πολίτες μιας χώρας αισθάνονται ευάλωτοι.

Οι καιροί είναι δύσκολοι, τόσο για την ασφάλεια σε ατομικό επίπεδο, όσο και για την κοινωνία συνολικά. Οι ραγδαίες αλλαγές δεν ελέγχονται, ούτε ερμηνεύονται εύκολα κοινωνικά. Μετά από 15 χρόνια γεωμετρικής προόδου του διαδικτύου, μόλις πρόσφατα τα κοινωνικά συμπεράσματα αυτής της έκρηξης έχουν αρχίσει να αποκτούν νόημα.

Οι μεταβολές είναι οριζόντιες και βίαιες και επαναδιατάσσουν ολόκληρη τη ζωή μας. Απλώς, η υστέρηση της χώρας μας, προκαλεί την εντύπωση ότι η ψηφιακή επανάσταση περιορίζεται μόνο στα ψηφιακά γκάτζετς. Εκτός ‘συνόρων’, ο ψηφιακός κόσμος προχωρεί με ταχύτητα, και όχι στους τομείς αιχμής, αλλά πρωτίστως στην καθημερινότητα. Εκεί δηλαδή που έχει σημασία.

Η χώρα μας, η οποία – σε ψηφιακούς όρους – βρέθηκε πίσω στις αναπτυσσόμενες (αν βάλεις και τα δημοσιονομικά και τις μεταρρυθμίσεις άστα να πάνε), στην κλίμακα της ανάπτυξης ξεκινά από ακόμη χαμηλότερη αφετηρία. Η τρόικα δεν είναι τίποτ’ άλλο από – sorry – την ΄φωτιά που πήρε ο κώλος μας’, μπας και κινηθούμε πιο γρήγορα.

Επομένως, μια καμπάνια τύπου ‘get Greece back’ είναι σχεδόν ασυνάρτητη. Ζητάμε ‘να πάρουμε πίσω την Ελλάδα’ που …κάποιος μάς πήρε; Πάτε καλά; Μήπως οι συμμετέχοντες στο ‘project’ αρέσκονται γενικώς να βρίζουν το ‘κράτος’ και τον ‘γείτονα’ κάθε φορά που χάνουν τη βολή τους; Αν δεν το έχετε καταλάβει, το ‘κράτος’ και ο ‘γείτονας’ είστε εσείς οι ίδιοι, είμαστε όλοι εμείς. Όλοι πρέπει να αλλάξουμε, όχι παρακαλώντας, αλλά με αυτογνωσία, αυτοέλεγχο και πραγματική δράση.

Από την άλλη, στην Ελλάδα αρεσκόμαστε να μεγαλοποιούμε οτιδήποτε κάνουμε, αλλά και βέβαια, οτιδήποτε μάς κάνουν. Οποιαδήποτε περιπέτεια του δρόμου, διαπληκτισμό ή κατόρθωμα σε δημόσια υπηρεσία μπορεί να συνοδεύει τις συνουσίες μας με τα trans λιπαρά για ημέρες ολόκληρες. Ομοίως, η αίσθηση ότι η τρόικα μας κυβερνά (πλέον πρέπει να γελάνε οι άνθρωποι) μάς διεγείρει, με την …κακή έννοια. Κι ας αφορά τεχνοκρατικούς χειρισμούς στρεβλώσεων και διαρθρωτικών προβλημάτων που ‘μάλλιασε΄ η γλώσσα οικονομολόγων να αναλύουν από τη μεταπολίτευση έως σήμερα.

Η σημερινή συγκυρία δεν ανήκει σε κανέναν Γιώργο ή Αντώνη, πόσο μάλλον Κώστα, οι οποίοι, κάποτε, με τους κατάλληλους πολιτικούς συσχετισμούς βρέθηκαν να κυβερνούν, πότε το κόμμα τους, πότε την ίδια τη χώρα…

Και βέβαια δεν είναι οι συγκυρίες που μάς έφεραν ως εδώ. Είμαστε εμείς οι ίδιοι που ψηφίσαμε το 2004 τον Κώστα, τον ξαναψηφίσαμε το 2007 και το 2009 είπαμε …next… Και ήρθε ο Γιώργος, μπας και τα κάνει καλύτερα…

Συγχρόνως ήρθε και ο λογαριασμός, η ‘λυπητερή’ που λέμε… Κάπως έτσι ξεκινά και η κλάψα, online or other. Αλλά υπάρχουν και όρια.

Όταν ζητάς την πανελλήνια κινητοποίηση ενάντια στη σωτηρία του μέλλοντος των παιδιών σου αποτελεί σύμπτωμα (δικαιολογημένης;) γραφικότητας. Αν είσαι, που λένε, ‘απλός πολίτης’. Αλλά είναι επίδειξη τραγικής ανευθυνότητας αν είσαι οτιδήποτε άλλο…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

Leave a comment

Filed under Διαδίκτυο

Το πείραμα του Γιώργου

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Είναι φορές που ο Γιώργος Παπανδρέου δοκιμάζει το θυμικό των Δεξιών στο έπαρκο. Όλοι όσοι έχουν απομείνει να κοιτούν τον Σαμαρά με προσμονή, είναι σίγουρο ότι είναι απόλυτα συγχυσμένοι από το …παιδο, το οποίο ΄φτάσαμε να το κάνουμε πρωθυπουργό’. Οι αριστεροί για άλλη μία φορά κοιτούν με ζήλια, περιμένοντας το ξεροκόματο (πάντα τους θυμόταν το ΠΑΣΟΚ, αλλά σήμερα έγιναν πολλά τα μερίδια – και μάλλον χωρίς αντίκρυσμα), οι κεντρώοι, από την άλλη πλευρά, κοιτούν με ενδιαφέρον το ‘πείραμα’. Όσο για τους ΠΑΣΟΚους, αυτοί είναι να τούς λυπάσαι. Τούς έμελλε να κάνουν πράξη όλα εκείνα που σεβάσμιοι οικονομολόγοι επεσήμαναν όλα αυτά τα χρόνια, από τον Ζολώτα και εντεύθεν. Γι’ αυτό και λιμάρουν κρυφά τις αλυσίδες του ‘Αρκούδου’, μπας και δραπετεύσει από το Μαξίμου, για να ισιώσει το κόμμα. Ίσως όμως, αυτός, που ζει τον George από κοντά, να έχει αντιληφθεί πράγματα, που ο μέσο ΠΑΣΟΚος αγνοεί.

Κατά τα άλλα, οι υπουργοί τελειώνουν κάτι ραντεβού με τους ‘ειδικούς’ της τρόικας και έχουν βάλει στόχο όταν βγει το πόρισμα να τούς βρει μακρυά από το Λεκανοπέδιο. Ετοιμάζονται για ολιγοήμερες διακοπές, ανάλογα με τις εκκρεμμότητές του ο καθένας – ανακοίνωσαν και ένα μάτσο νομοσχέδια, που ούτε η ειδησεογραφία δεν τα πρόλαβε παρά μόνο σε bullet-points. Μόνο το media handling μπορεί να πάρει μερικές ημέρες παραπάνω…

Η κυβερνητική παύση αφήνει το πεδίο ελεύθερο στον Αντώνη να ανασάνει, να πάρει και μερικές πρωτοβουλίες, να κάνει και τις καλοκαιρινές περιοδείες, τα ‘μπουλούκια’ στην επαρχία, μπάς και ορθοποδήσει η Αξιωματική. Γιατί η απαξιωμένη ΝΔ δεν βοηθάει ούτε το ΠΑΣΟΚ, αντίθετα, ενώνονται στα καφενεία οι ψηφοφόροι και συναγωνίζονται στις ιστορίες και τα ανέκδοτα για τους ‘αρχηγούς’.

Έτσι θα περάσουν οι ημέρες, να έρθει τής Παναγίας, να ευχηθούμε όλοι μαζί για το έθνος, για να ξεκινήσει το δεύτερο Season της διακυβέρνησης, με διευρυμένης διάρκειας επεισόδιο να προετοιμάζει το κοινό για τις εξελίξεις του επερχόμενου χειμώνα.

Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες του Γιώργου θα πάνε κι αυτές διακοπές. Το αντίθετο. Το μικρό ‘διάλειμμα’ από την κρίση, το οποίο θα βιώσουν και οι Έλληνες πολίτες στα πατρικά, τα εξοχικά και τις ΄φιλοξενίες’ στα χωριά, προσφέρεται για εναλλακτικού τύπου επικοινωνία, την οποία, αν το κρίνω σωστά, θα δούμε σύντομα. Κάποια στιγμή είχα πιστέψει ότι θα δούμε τον Ομπάμα με σόρτς σε κάποια παραλία να κόβει βόλτες στην άμμο με τον Γιώργο και οι δημοσιογράφοι να τρέχουν σαν τρελοί να καλύψουν το γεγονός από όλες τις γωνίες. Δεν το έχω απορρίψει ακόμη, ιδιαίτερα μετά από κάτι πρόσφατα ραντεβού υπηρεσιακών παραγόντων με άσχετη ατζέντα… Ο Αύγουστος είναι μπροστά μας. Θα δείξει…

Ο Ιορδανίδης έγραψε πρόσφατα στην Καθημερινή ότι η τεχνοκρατική προσέγγιση στην κρίση, που υιοθετεί ο Παπανδρέου καταρρίπτει παλαιές δομές και η έκβασή της παραπέμπει είτε σε ένα θαύμα που περιμένουμε όλοι να γίνει, είτε στην κατάρρευση της πολιτικής. Θα πρόσθετα (και το έχω κάνει ήδη σε παλαιότεροpost) ότι η πολιτική, με την παλιά (και κακή) έννοια είναι ήδη νεκρή. Και σημειωτέον, γιατί υπήρξαν αντιδράσεις, δεν τρέφω φιλο-Παπανδρεϊκά αισθήματα, είμαι μάλλον αδιάφορη για τις περιπέτειες των πολιτικών γόνων, απλώς βλέπω ένα checklist που άφησε ασυμπλήρωτο η προηγούμενη διακυβέρνηση να γεμίζει σιγά σιγά από το νεοΠΑΣΟΚ (πως λέμε New Labour;).

Έτσι τα πράγματα αλλάζουν. Και στην Ελλάδα αυτό συμβαίνει όταν αλλάζει ο τρόπος που τα βλέπουμε. Όπως έκαναν εκατοντάδες χιλιάδες συμπολιτών μας οι οποίοι δεν ψήφισαν ΠΑΣΟΚ στις τελευταίες εκλογές, ψήφισαν για να ξεφύγουν από το τέλμα, από τη ‘μη-διακυβέρνηση’.

Έτσι, το νεοελληνικό πείραμα, που απέρριψε έναν Καραμανλή, στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα προχωρεί στο επομένο στάδιο. Η δράση αυτή σημαίνει και κάτι άλλο, ιδιαίτερα σημαντικό, το οποίο ενισχύθηκε από την κρίση. Σημαίνει ότι οι πολίτες έχουν αρχίσει να ασχολούνται με το αύριο. Πέρα από τον 3ετή εκλογικό κύκλο και πέρα από κόμματα, τουλάχιστον όπως τα ξέραμε έως σήμερα…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

 

Leave a comment

Filed under Ηγεσία

Το ‘παιδί που δεν έκανε’

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Οι Έλληνες έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι τα ξέρουμε όλα. Την ίδια στιγμή, παρά τις ‘γνώσεις’ μας, συνηθίζουμε να ενθουσιαζόμαστε εύκολα. Αυτό μάς κάνει τη ζωή λίγο πιο δύσκολη, ιδιαίτερα στην ενασχόληση με τα κοινά.

Αυτό, όμως, που δυσκολεύει πολύ περισσότερο είναι ο ρόλος των ηγετών μας. Στην αρχή τούς αποθεώνουμε, σε μία κρίση του θυμικού μας, έπειτα τους αποκαθηλώνουμε, γιατί μας απογοήτευσαν. Με την ίδια ένταση και απολυτοσύνη.

Το να είσαι Έλληνας ηγέτης είναι ίσως η δυσκολότερη δουλειά που υπάρχει. Πρώτα πρέπει να πείσεις τους κομματικούς ότι είσαι ο άνθρωπός τους. Μετά να δικτυωθείς σωστά, υποσχόμενος. Να έχεις το σωστό όνομα. Έπειτα να θεωρηθείς ως η καλύτερη λύση και να αναδειχθείς από τους ημετέρους. Κατόπιν να προστατεύσεις την εικόνα σου. Να είσαι απόμακρος, να δείχνεις σοφός και να εκτίθεσαι με φειδώ. Να γίνεσαι σπάνιος, τα ΜΜΕ να πέφτουν χαμηλά για μία συνέντευξή σου.

Αυτή ήταν η σχολή Καραμανλή. Οι 6 σεζόν διακυβέρνησης (2004-2009) έδειξαν ότι η σχολή απέτυχε, διότι ο υπερπροστατευτισμός δεν άφησε να γίνει έργο. Οι μετρήσεις και τα φόκους γκρουπς είχαν πάρει φωτιά, με αποτέλεσμα οι μηχανές της κυβέρνησης να είναι μονίμως στο ρελαντί.

Η σχολή Παπανδρέου (ο οποίος, κατά πολλούς ήρθε στην εξουσία ως η πλέον χειροπιαστή απόδειξη της πολιτικής θεωρίας του ‘ώριμου φρούτου’) είναι πολύ καλύτερη για την περίσταση που βιώνουμε. Για έναν απλό λόγο: διότι δεν υπάρχει. Δεν ιδρύθηκε ποτέ, γιατί δεν υπήρξαν εκείνοι που θεωρούσαν σοβαρό το ενδεχόμενο να γίνει πρωθυπουργός. Όπως έλεγε και ο Επίτιμος, ‘το παιδί δεν κάνει’. Άραγε το υποστηρίζει ακόμη;

Το ‘παιδί που δεν έκανε’ πήρε στα χέρια του την κρίση, ένα ιλλιγγιώδες δημοσιονομικό έλλειμμα και διαρθρωτικά προβλήματα δεκαετιών και στην αρχή ζεματίστηκε. Η καυτή πατάτα άχνιζε από μακριά και οι φωνές έφτασαν στις Βρυξέλλες. Και οι Ευρωπαίοι δεν είναι ηλίθιοι, ήξεραν από καιρό τα σάπια, άλλωστε το 2004 είχαν περιγραφεί σε επίσημα έγγραφα. Αλλά πάντα έδιναν στους Έλληνες λίγο περισσότερο περιθώριο από αυτό που τούς άξιζε. Ίσως να τούς αρέσει που έρχονται διακοπές στα κακομαθημένα. Όπως έγραψε πρόσφατα και ο Αντώνης Καρακούσης, η Ελλάδα είναι το καλύτερο κομμάτι γης στην Ευρώπη. Και το πιο ανεπεξέργαστo, να μού επιτραπεί να προσθέσω.

Έτσι μπορεί να έκαναν τα στραβά μάτια όταν το 2004 τα υπηρεσιακά χαρτιά από το ΥΠΟΙΟ για πρώτη φορά επισήμως περιέγραψαν how to cheat with statistics, Greek-style. Τότε το είδαν αισιόδοξα, πιστεύοντας στη χρησιμότητα της αυτογνωσίας. Όμως, όταν το φθινόπωρο 2009 η χαλαρή ηγεσία αποφάσισε ότι το τέρμινο τέλειωσε και κούνησε το τάβλι, η Ευρώπη αναπήδησε και κοίταξε με σκληρό βλέμμα νοτιοανατολικά.

Ο κατά βάθος ‘απολιτίκ’ conceptual-πρωθυπουργός που ακολούθησε, παρέλαβε τα καυτά κάρβουνα, μαζί με τους σβησμένους ‘σκληρούς’.

Το ‘παιδί που δεν έκανε’ δεν είχε τίποτα να χάσει. Το μόνο που είχε να κάνει ήταν να τραβήξει τις παραπεταμένες εισηγήσεις, να ανανεώσει τα σκονισμένα manual της διακυβέρνησης με νέες εκδόσεις και να σχεδιάσει από την αρχή. Back to basics. Restart. Άλλωστε το νήμα είχε χαθεί εδώ και χρόνια.

Ο σχεδιασμός της εκκίνησης ήταν χαοτικός και παραμένει ακόμη σε αρκετούς τομείς. Ο Αθανασάκης κλείστηκε κάπου στού Μαξίμου, ο Πάγκαλος πήρε ρόλο watchdog, τα πολιτικά μίκυ μάους με την τεχνοκρατική λατρεία ανέλαβαν να καθαρίσουν τον τόπο.

Οι Αμερικανοί σύμβουλοι, που από την πρώτη στιγμή δουλεύουν πυρετωδώς – και έως σήμερα, ομολογουμένως, σωστά – ξεκίνησαν από τα βασικά. Το case study είχε πολύ ενδιαφέρον. Αν πετύχουν, θα ανατρέψουν αρκετές θεωρίες περί της ελαστικότητας των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων. Ίσως γράψουν και 1-2 papers, αντικρούοντας τις πολιτισμικές παραμέτρους του Hofstede για τον ευρωπαϊκό βορρά και τον νότο.

Έως σήμερα, η διαχείριση φέρνει αποτελέσματα. Η επικοινωνιακή πολιτική, ο χειρισμός των θεμάτων πετυχαίνει, χτίζοντας τις βάσεις για το μέλλον, διασφαλίζοντας κάθε στάδιο που περνάει. Έτσι χτίζεται και η μετέπειτα ευρωπαϊκή πορεία του Γιώργου. Αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία.

Αν πετύχει ο Παπανδρέου η χώρα να ξεπεράσει την κρίση, να αναδιαρθώσει την οικονομία της και να στηριχθεί στις νέες αναπτυξιακές αιχμές της καινοτομίας, θα μείνει στην ιστορία, όχι της Μεταπολίτευσης, αλλά της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Αν δεν πετύχει, tough. Shit happens. Άλλος για τη βάρκα μας…

Επιστρέφω. Αν πετύχει όμως, (μετά από πίεση, Νεοδημοκράτες-συζητητές τού δίνουν 1%), θα είναι νίκη της τεχνοκρατικής θεώρησης της πολιτικής, της διακυβέρνησης με την ευρεία έννοια (governance). Δεν θα είναι νίκη της πολιτικής, γιατί η πολιτική είναι νεκρή. Απεβίωσε ενώ κυβερνούσε ο τελευταίος χαρισματικός…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

Leave a comment

Filed under Ηγεσία

Η αίσθηση των Ελλήνων για τα πράγματα

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Στην τακτική εξαμηνιαία έρευνα-μελέτη Forum της Metron Analysis για τις τάσεις στην πολιτική και την κοινωνία δημοσιεύεται μία χρονοσειρά που – κατά την ταπεινή μου γνώμη – έχει ιδιαίτερη σημασία για την αποτίμηση των πολιτικών πραγμάτων στη χώρα.

Είναι το διάγραμμα που παράγεται από τη διερεύνηση των απαντήσεων των ερωτώμενων για την ‘κατεύθυνση των πραγμάτων στη χώρα’, τα τελευταία 6 χρόνια (2004-2010).

Τον Μάιο 2004, περίπου 55% των πολιτών πίστευε ότι τα πράγματα στη χώρα πήγαιναν ‘προς τη σωστή κατεύθυνση’, σε αντίθεση με το 34,5% που θεωρούσε ότι τα πράγματα κινούνταν ‘προς τη λάθος κατεύθυνση’. Αυτό ήταν το peak της θετικής εντύπωσης των πολιτών για την πορεία της χώρας, ως αποτέλεσμα της δράσης της τότε κεντροδεξιάς ‘νέας διακυβέρνησης’. Και κατά κάποιον τρόπο, θα λέγαμε, το απόγειο της ‘πλατειάς κοινωνικής συμμαχίας’ που έφερε τον Καραμανλή στην εξουσία.

Προτού ακόμη τελειώσει το πρώτο έτος της πρώτης Κυβέρνησης ΝΔ, η πτώση ήδη είχε ξεκινήσει. Οι τάσεις διασταυρώθηκαν πολύ νωρίς, περί τα τέλη 2004. Έτσι, από τον Φεβρουάριο-Μάρτιο 2005 (μόλις ένα χρόνο μετά τη νίκη της ΝΔ), είχαμε την πλήρη αντεστραμμένη εικόνα: 56% των πολιτών δήλωναν ότι τα πράγματα κινούνταν ‘προς τη λάθος κατεύθυνση’, με 34% το αντίθετο.

H ευφορία του καλοκαιριού 2004 και τα νέα δεδομένα που δημιουργήθηκαν από τις υπέρμετρες προσδοκίες για κάτι καλύτερο ήταν το υλικό που τροφοδότησε την αισιοδοξία των Ελλήνων. Τότε, το κακό παρελθόν, ο ‘κυβερνητισμός’ του ΠΑΣΟΚ και η ξέφρενη προεκλογική ρητορεία της ΝΔ είχαν ανεβάσει τον πήχη ψηλά.

Όμως, η ταχεία πτώση της εμπιστοσύνης των πολιτών, που πολύ γρήγορα θεώρησαν ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά, σημαίνει ότι η εναρκτήρια κυβερνητική στρατηγική ήταν αποτυχημένη σε τέτοιο βαθμό που αμέσως απογοήτευσε τους πολίτες, οι οποίοι (guess what) είχαν απόλυτο δίκιο όταν το δήλωναν στους δημοσκόπους, σε εκείνη, την – τότε φαινομενικά – πρώιμη περίοδο…

Η συνεχιζόμενη διεύρυνση της ψαλίδας ανεκόπη το περασμένο φθινόπωρο σχεδόν στο τέλος της κλίμακας (80% αρνητισμός), όταν ο λόγος της απαισιοδοξίας αποσύρθηκε από την κεντρική πολιτική σκηνή. Τότε, η έλευση του Γιώργου Παπανδρέου έδωσε στους πολίτες ένα μικρό πάτημα για να αισθανθούν καλύτερα. Κατόπιν, το χαστούκι της κρίσης ‘διόρθωσε’ την πορεία προς την απαισιοδοξία. Έκτοτε παλεύουν με την κρίση και την ψυχολογία τους. Και οι πολιτικοί με τα προβλήματα, στον οίκο τους και τη δημόσια σφαίρα.

Το σημαντικό είναι ότι η σοφία των πολιτών παραμένει ο ασφαλέστερος δείκτης. Για όλους…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη, πολιτική αναλύτρια.

Leave a comment

Filed under Κοινωνία

Το Κεντροδεξιό αδιέξοδο

Γράφει η ΑΛΕΞΙΑ ΣΚΟΥΤΑΡΗ

Τα πράγματα είχαν φανεί από τις Εθνικές Εκλογές 2007, εκείνες της πύρινης καταστροφής της Πελοποννήσου… Τότε, τα κυβερνητικά καύσιμα είχαν ήδη εξαντληθεί, η στρατηγική (όποια κι αν ήταν) είχε πάει περίπατο και τα κυβερνητικά στελέχη κρατούσαν την ανάσα τους προκειμένου το τότε κυβερνών Κόμμα να περάσει πάνω από τον πήχυ, έστω και λίγο. Και τα κατάφερε. Η κεκτημένη ταχύτητα της διακυβέρνησης, η πληγή της καταστροφής, το σάλεμα των ημερών, η μορφή του Κώστα με τον Μπαρόζο airborne πάνω από τα καμένα, γύρευε τι…

Η νίκη ήταν πύρρεια. Στην κυριολεξία. Θυμάμαι φίλος μου πού παρακολουθούσε από κοντά τα κομματικά πράγματα, μού έλεγε ότι πάλι θα χαλαρώσει το σύστημα και μετά θα έρθει η πτώση… Έτσι κι έγινε… Και έκανε πάταγο.

Η απογοήτευση, που οδήγησε πάνω από 500.000 μέλη της ‘ΝΔημοκρατικής βάσης’ να απέχουν από τις εθνικές εκλογές 2009, μετέτρεψε την ήττα σε ελεύθερη πτώση στον γκρεμό των 10 μονάδων. Οι λόγοι πολλοί, με κυρίαρχο τα φοβικά σύνδρομα και την αδράνεια, παρά τις μεγάλες νίκες που σημειώθηκαν επί χάρτου και στον τομέα της βερμπαλιστικής διαχείρισης του κυβερνητικού έργου.

Έτσι προχώρησε το 2008 και η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε στη Θεσσαλονίκη, εκεί που κάποτε ξεκίνησαν όλα. Το τέλος του sequel του Καραμανλισμού γράφτηκε με δραματικό τρόπο. Το σήριαλ κατέβηκε απότομα, λόγω έλλειψης τηλεθέασης, αλλά και ενδιαφέροντος, από πλευράς πρωταγωνιστών.

Ο Καραμανλής υπήρξε 12 χρόνια αρχηγός της ΝΔ και 5,5 στην πρωθυπουργία της χώρας. Η πρώτη περίοδος είναι αρκετός χρόνος, η δεύτερη όχι και τόσο. Με την έννοια ότι η πρώτη ιδιότητα μπορεί (και ίσως έπρεπε) να αλλάξει, για τη δεύτερη όμως ήταν νωρίς. Για τα συνήθη ελληνικά πρότυπα. Αλλά όμως, τα συναισθήματα ήταν βίαια και το κοινό δεν είχε άλλο υπομονή.

Τα χρόνια εκείνα, οι Έλληνες δοκίμασαν την κεντροδεξιά πολιτική σε κρίσιμα προβλήματα του τόπου. Το αποτέλεσμα ήταν πενιχρό, η βελτίωση της ζωής των πολιτών οριακή (αν όχι μηδενική), οι ‘αλλαγές και μεταρρυθμίσεις’ ατελέσφορες, τα επιτεύγματα στην εθνική οικονομία λογιστικά, τα οποία σκόρπισαν στους ανέμους της διεθνούς κρίσης.

Η πορεία προς το τέλος ήταν παρακμιακή. Το ίδιο το τέλος, δραματικό.

Οι πολίτες έξαλλοι, έχοντας πλέον ξυπνήσει από τον λήθαργο του παλαιοκομματισμού και την αυταπάτη της βάσης-μάζας κινούνται με θυμό ενάντια σε οτιδήποτε θυμίζει τον πολιτικό παρασιτισμό. Απορρίπτουν πρακτικές του παρελθόντος που οδήγησαν στην απαξίωση της σύγχρονης ελληνικής κεντροδεξιάς, όχι αμιγώς κομματικά, αλλά ως χώρου φιλελεύθερων ιδεών. Και ύστερα αδιέξοδο, στην πολιτική και στο ανθρώπινο δυναμικό.

Και μετά … ήρθαν οι μέλισσες. Αυτά όμως σε επόμενο σημείωμα…

Η Αλεξία Σκούταρη είναι φίλη και πολιτική αναλύτρια.

Leave a comment

Filed under Πολιτική